Giriş

Türkiye'nin sahip olduğu coğrafi konum, iklim çeşitliliği ve zengin tarihi mirası sayesinde Turizm faaliyetleri açısından büyük bir potansiyel taşımaktadır ve tam bir turizm cenneti olarak nitelendirilir.
Turizm, insanların dinlenme, eğlenme, gezip görme, kültürel veya sportif faaliyetlere katılmak amacıyla yaptığı etkinlikler bütünüdür.

1. TÜRKİYE'DE TURİZMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Coğrafi Konum: Türkiye'nin Asya ile Avrupa arasında köprü durumunda yer alması ve önemli denizlere sahip olması, deniz turizminin gelişmesinde etkili olmuştur.
Yeryüzü Şekilleri: Dağlar, peribacaları, karstik şekiller (mağaralar, obruklar) ve Pamukkale travertenleri turizm çeşitliliğini sağlar.
Su Kaynakları: Kaplıcalar (sağlık turizmi) ve şelaleler.
Bitki Örtüsü: Ormanlık alanlar ve milli parklar.
Tarihi Yerleşmeler ve Eserler: Antik kentler, müzeler, dini yapılar.

Turizmde asıl hareketlilik 1980'li yıllardan sonra başlamıştır. Bu dönemde 1982’de "Turizm Teşvik Kanunu" çıkarılmış, 1985 yılında ise turizm, kalkınmada özel önem taşıyan sektör kapsamına alınmıştır.
Türkiye, günümüzde dünya sıralamasında ilk 10'a girmeyi hedeflemektedir.
Türkiye'ye son yıllarda en fazla turist gönderen ülkeler Rusya ve Almanya'dır.
Turizm, birçok merkezde nüfus yoğunluğuna neden olan beşerî faktörlerdendir (Örnekler: Antalya, İstanbul, Nevşehir).

Turizm, halk arasında "Bacasız Sanayi" olarak da anılır.
Turizmden elde edilen gelir, ülkenin dış ticaret açığının kapatılmasında önemli bir role sahiptir.
Turizmin ekonomik etkileri arasında gayri safi milli hasılanın artması, istihdamın artması, altyapı yatırımlarının artması ve ticaretin canlanması yer alır.

2023 Türkiye Turizm Stratejisi ile sürdürülebilir turizm yaklaşımı benimsenerek, artırılan kapasitenin bölgesel gelişme sürecine entegre edilmesi hedeflenmiştir. Bu strateji kapsamında alternatif turizm türlerini geliştirmek amacıyla 7 Turizm Koridoru oluşturulmuştur.
Kış Koridoru: Erzincan, Erzurum, Ağrı, Kars ve Ardahan illerini kapsar. (Kış Turizmi gelişimi).
İnanç Koridoru: Mersin (Tarsus), Hatay, Gaziantep, Şanlıurfa ve Mardin illerini kapsar. (Kültür ve İnanç Turizminin gelişimi).
İpek Yolu Koridoru: Ayaş – Sapanca Koridoru (Sakarya, Bolu ve Ankara).
Yayla Koridoru: Samsun ilinden Hopa’ya kadar uzanan bölge.
Zeytin Koridoru: Bursa, Balıkesir, Çanakkale illerini kapsar (Sağlık, gastronomi, kültür ve kıyı turizmi).
Batı Karadeniz Kıyı Koridoru: Şile – Sinop arasında uzanan 500 km’lik kıyı bandı.
Trakya Kültür Koridoru: Edirne – Kırklareli ve Tekirdağ illerini kapsar.

En Gelişmiş Bölgeler: Ege, Akdeniz ve Marmara bölgeleri, deniz turizminin en geliştiği yerlerdir.
Karadeniz Bölgesi: Bu bölgede, güneşli gün sayısının az olması ve iklim koşulları nedeniyle deniz turizmi yeterince gelişmemiştir.
Kruvaziyer (Deniz Yolu Turizmi): Yüksek hizmet standartlarına sahip yolcu gemileriyle yapılan turizmdir. İstanbul, Kuşadası ve İzmir limanları bu alanda en gelişmiş yerlerdir.
Yat Turizmi: Önemli yat limanları İzmir, Kuşadası, Bodrum, Datça, Marmaris, Fethiye, Kemer ve Antalya’da yer alır.
Lagün Örneği: Fethiye Ölüdeniz'in bir lagün (kıyı set gölü) örneği olduğu belirtilmiştir.

Kış turizmi alanları, yüksek dağlık bölgelerde yer alır.
Önemli Kış Turizm Merkezleri:
Uludağ (Bursa): Türkiye'nin en büyük kış ve doğa sporları merkezidir ve batolit oluşumludur.
Palandöken (Erzurum).
Sarıkamış (Kars).
Erciyes (Kayseri).
Saklıkent (Antalya).
Ilgaz (Kastamonu-Çankırı).
Kartepe (Kocaeli).

Türkiye, genç bir arazi yapısına sahip olduğu için termal kaynaklar (sıcak su) bakımından zengindir.
Ege ve Güney Marmara'da termal turizm gelişmiştir.
Başlıca Merkezler: Afyon, Kütahya, İzmir, Denizli, Aydın, Manisa, Yalova, Balıkesir (Gönen) ve Bursa kaplıcaları önemlidir. Diyadin (Ağrı) ve Sandıklı (Afyon) da önemlidir.

Türkiye, inanç turizmi potansiyeli yüksek bir ülkedir ve üç semavi dinin önemli ziyaret merkezlerine sahiptir.
Önemli İnanç Merkezleri:
Meryem Ana Kilisesi (İzmir) ve Efes (İzmir): Hristiyanlık.
Sümela Manastırı (Trabzon): Hristiyanlık (Hristiyanların ibadet için ziyaret ettiği kabul edilir).
Akdamar Kilisesi (Van).
Mevlana Türbesi (Konya).
Balıklıgöl (Şanlıurfa): Dini ve kültürel kenttir.

Mağara Turizmi: Karstik arazilerin yoğun olduğu Akdeniz Bölgesi'nde gelişmiştir. Karain (Antalya), Damlataş (Antalya), İnsuyu (Burdur) ve Ballıca (Tokat) gibi mağaralar turizme açıktır.
Akarsu Turizmi (Rafting): Doğa turizminin bir dalıdır. Çoruh Nehri, Köprüçay, Manavgat Çayı, Dim Çayı ve Fırtına Deresi rafting için uygundur.
Yayla Turizmi: Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde gelişmiştir.
Golf Turizmi: Özellikle Antalya başta olmak üzere, Bodrum, Aydın, Samsun, Ankara, Muğla ve İstanbul’da golf sahaları bulunur. Antalya Türkiye'nin en büyük golf destinasyonudur.
Kongre Turizmi: İstanbul, Antalya, Ankara ve İzmir gibi kentlerde gelişim göstermektedir. İstanbul kongre turizminde en fazla tercih edilen şehirdir.

Türkiye, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde 18 kültürel ve doğal varlığa sahiptir.
Göbeklitepe (Şanlıurfa): 2018 yılı itibarıyla listeye eklenmiştir. Dünyanın bilinen en eski ve en büyük tapınma alanıdır.
Arslantepe Höyüğü (Malatya): 2021 yılında listeye son olarak dahil edilen yerdir.
Pamukkale - Hierapolis (Denizli) ve Göreme Milli Parkı - Kapadoya (Nevşehir) hem kültürel hem de doğal miras (Karma) olarak listelenmiştir.
Diğer önemli listelenen yerler: İstanbul Tarihi Alanları, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas), Truva Antik Kenti (Çanakkale), Hattuşaş (Çorum), Nemrut Dağı (Adıyaman), Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi.

Cittaslow, nüfusu 50.000’den az olan ve geleneksel yapısını koruyan kentleri ifade eder.
Türkiye’nin ilk Yavaş Kenti Seferihisar'dır (İzmir).
2021 yılında listeye alınanlar arasında Arapgir, Foça ve İznik bulunmaktadır.

Türkiye'nin ilk milli parkı Yozgat Çamlığı'dır.
En çok milli park bulunan il Antalya'dır.
Türkiye'nin en yüksek milli parkı Cilo - Sat Dağları Milli Parkı'dır.
Diğer önemli milli parklar: Kazdağları, Yenice Ormanları, Küredeğirmenleri, Fırtına Vadisi.

Türkiye'nin turizm potansiyeli, sadece kıyı şeritleri ile sınırlı değildir. Karstik yapılar (mağaralar), genç volkanik araziler (Kapadokya) ve yüksek dağlık alanlar (kış turizmi) gibi göreceli konum ve yer şekilleri sayesinde, turizm yılın 12 ayına yayılma potansiyeli taşır. Bu çeşitlilik, turizm gelirlerinin tek bir mevsime bağlı kalmasının önüne geçmeye çalışıldığını göstermektedir.