İtilaf Devletlerinin Lozan Konferansı'na ikilik çıkarma çabaları sonuçsuz kalmıştır.
Saltanatın kaldırılmasıyla Osmanlı Devleti resmen sona ermiştir.
Rauf Orbay'ın önerisiyle 2 Kasım 1922, 1935'e kadar "Hakimiyet Bayramı" olarak kutlanmıştır.
2. Ankara'nın Başkent İlan Edilmesi (13 Ekim 1923)
Lozan Antlaşması'nın II. TBMM tarafından onaylanmasından sonra gerçekleşmiştir.
İsmet Paşa, Ankara'nın başkent oluşunu öngören önergeyi 14 arkadaşı ile birlikte TBMM'ye vermiştir.
Ankara'nın başkent ilan edilmesi II. TBMM döneminde olmuştur.
3. Cumhuriyet'in İlanı (29 Ekim 1923)
Devletin rejim, devlet başkanlığı ve hükümet bunalımlarını (Ekim bunalımı) çözmüştür.
M. Kemal, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçilmiştir.
İlk başbakan İsmet İnönü, ilk TBMM başkanı ise Ali Fethi Okyar olmuştur.
Bu olayla birlikte Meclis Hükümeti Sistemi yerine Kabine Hükümeti Sistemine geçilmiştir.
1925’te, 29 Ekim'in Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanması yasalaşmıştır.
4. Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)
Halifelik makamının Cumhuriyet rejimi ve ulus devlet anlayışı ile bağdaşmaması temel nedendir.
Laik devlet düzenine geçişin en önemli aşamasıdır.
İnkılaplar önündeki en büyük engel ortadan kalkmıştır.
Ümmetçilik anlayışının sona ermesine katkı sağlamıştır.
Aynı gün (3 Mart 1924) yapılan diğer çalışmalar şunlardır:
Şer'iye ve Evkaf Vekaleti kaldırıldı (hukuk ve vakıf alanındaki ikilik kaldırıldı). Yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.
Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti kaldırıldı. Yerine Genelkurmay Başkanlığı kuruldu (orduyu siyasetten ayırmak amacıyla).
Osmanlı Hanedan üyelerinin yurt dışına çıkarılması kararlaştırılmıştır.
Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilmiştir.
II. Hukuk Alanındaki İnkılaplar
1. Anayasalardaki Gelişmeler
1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye): Tek inkılabı saltanatın kaldırılmasıdır.
1924 Anayasası: İlk kazuistik (detaylı) ve ilk sert anayasadır.
1928 yılında "Devletin dini İslam'dır" ibaresi anayasadan çıkarılmıştır.
1937 yılında Atatürk ilkeleri Anayasada yer almıştır.
1945 yılında anayasanın dili Türkçeleştirilmiştir.
2. Medeni Kanun'un Kabul Edilmesi (17 Şubat 1926)
İsviçre'den alınmıştır.
Hukuk birliği sağlanmıştır.
Kadınlara boşanma, miras, eğitim, çalışma, çocuğunun velayetini alma hakları verilmiştir (siyasi haklar hariç).
Resmi nikah zorunluluğu ve evlilikte yaş sınırı getirilmiştir.
Patrikhane ve konsoloslukların mahkeme kurma yetkileri ellerinden alınmıştır.
Medeni Kanun'da kadınlara siyasi haklar verilmemiştir.
3. Yurtdışından Uyarlanan Kanunlar
İcra ve İflas Kanunu İsviçre'den, Ticaret Kanunu Almanya'dan (kara ticareti), Ceza Kanunu İtalya'dan, Borçlar Kanunu İsviçre'den (kısmen Almanya'dan) alınmıştır.
İdare Hukuku Fransa'dan alınmıştır.
III. Eğitim ve Kültür Alanındaki İnkılaplar
1. Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretim Birliği Yasası) (3 Mart 1924)
Eğitim-öğretim birliğini sağlamak için çıkarılmıştır.
Bütün eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı'na (MEB) bağlanmıştır.
Azınlık ve yabancı okulların dini ve siyasi amaçlarla öğretim yapmaları önlenmiştir.
Medreseler kapatılmıştır (11 Mart 1924).
2. Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun (1926)
İlköğretim ve ortaöğretim okullarının müfredatları çağdaş ilkelere göre hazırlandı.
İlköğretim zorunlu ve ücretsiz olmuştur.
3. Yeni Türk Harflerinin Kabulü (1 Kasım 1928)
Batı dünyası ile yakınlaşma yolunda atılan bir adımdır.
Okuma-yazma oranını artırmak amaçlanmıştır.
Mustafa Kemal yeni harflerin tanıtımını Sarayburnu Parkı'nda yapmıştır.
4. Millet Mekteplerinin Açılması (1928)
Yeni harfleri halka öğretmek amacıyla açılmıştır.
M. Kemal'e bu gelişme sonucunda Bakanlar Kurulu tarafından "Başöğretmen" unvanı verilmiştir.
5. Türk Tarih Kurumu'nun Kurulması (15 Nisan 1931)
Türklerin kökenini tespit etmek ve Türk medeniyetinin zenginliğini ortaya çıkarmak amacıyla kurulmuştur.
Atatürk'ün desteklediği "Türk Tarihinin Ana Hatları" adlı eser, Afet İnan'ın katkısıyla yazılmıştır.
İlk başkanı Mehmet Tevfik Bıyıklıoğlu'dur.
6. Türk Dil Kurumu'nun Kurulması (12 Temmuz 1932)
Türkçeyi yabancı kelimelerden arındırmak ve zenginliğini ortaya koymak amacıyla kurulmuştur.
İlk başkanı Samih Rıfat Horozcu'dur.
7. Üniversite Reformu (1933)
İsviçreli Profesör Albert Malche'nin raporu doğrultusunda yapıldı.
Darülfünun kapatıldı ve yerine İstanbul Üniversitesi kuruldu. İstanbul Üniversitesi, Cumhuriyet'in ilk üniversitesidir.
IV. Toplumsal Alandaki İnkılaplar
1. Şapka ve Kılık-Kıyafet Kanunu
Şapka Kanunu (25 Kasım 1925): Kadınların giyimleri düzenlenmezken, erkeklere şapka giyme zorunluluğu getirilmiştir. Kastamonu'da (İnebolu) ilk kez halka tanıtılmıştır.
Kılık-Kıyafet Kanunu (3 Aralık 1934): Din adamları (Diyanet İşleri Başkanı, Hahambaşı, Patrik) haricinde kimsenin dini kıyafetle sokakta dolaşması yasaklanmıştır.
2. Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması (30 Kasım 1925)
Din istismarını engellemek ve halk arasında eşitliği sağlamak amacıyla yapıldı.
"Şeyhlik, dervişlik, dedelik, seyitlik" gibi unvanlar kaldırılmıştır.
Bu inkılabın yapılmasında Şeyh Sait İsyanı etkili oldu.
3. Soyadı Kanunu (21 Haziran 1934)
Toplumsal eşitliği sağlamak amacıyla çıkarılmıştır.
"Ağa, hacı, efendi, hanım, paşa" gibi ayrıcalık belirten unvanlar (ve rütbeler) kaldırılmıştır.
TBMM, M. Kemal'e "Atatürk" soyadını vermiştir.
4. Türk Kadınlarına Tanınan Siyasi Haklar (30 Ekim 1930 - 5 Aralık 1934)
1930'da Belediye seçimlerine katılma hakkı. (İlk belediye başkanı Sadiye Hanım).
1933'te Muhtarlık seçimlerine katılma hakkı. (İlk muhtar Gül Esin).
1934'te Milletvekili seçme ve seçilme hakkı. 1935 genel seçimlerinde TBMM'ye 18 kadın milletvekili girmiştir.
5. Ölçü, Tartı ve Takvim Değişiklikleri
Miladi Takvim: 1 Ocak 1926'dan itibaren Miladi Takvim kabul edildi.
Uluslararası Saat ve Rakam: 26 Aralık 1925'te uluslararası saat sistemine geçildi. 20 Mayıs 1928'de uluslararası rakamlar kabul edildi.
Metrik Sistem: 1931'de metre ve kilogram gibi uluslararası ölçü birimleri kabul edildi.
Hafta Tatili: Hafta tatilinin Cumartesi öğleden sonrası ve Pazar günü olması kabul edilmiştir (1935).
V. Ekonomi Alanındaki İnkılaplar
1. İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat - 4 Mart 1923)
Kongre başkanlığını Kazım Karabekir yapmıştır (Açılış konuşmasını M. Kemal yaptı).
Misak-ı İktisadi (Ekonomi Andı) kararları alındı.
Yabancıların kurdukları tekellerin millileştirilmesi, küçük imalathanelerden fabrikaya geçilmesi ve hammaddesi yurt içinde bulunan sanayi dallarının kurulması kararlaştırıldı.
"Okuma Bayramı" kabul edilmiştir.
2. Aşar Vergisinin Kaldırılması (1925)
Köylülerin üzerindeki ağır vergi yükü kaldırılmıştır.
3. Kabotaj Kanunu (1 Temmuz 1926)
Deniz yollarında işletme ve karasularından yararlanma hakkı sadece Türk vatandaşlarına verildi.
Tüm karasuları millileştirilmiştir.
4. Teşvik-i Sanayi Kanunu (28 Mayıs 1927)
Özel sektörün desteklenmesi ve yerli girişimcilere vergi muafiyeti gibi avantajlar sağlanması amaçlanmıştır. Ancak beklenen başarı sağlanamamıştır.
5. Devletçilik Politikası ve Sanayi Planları
1929 Dünya Ekonomik Bunalımı nedeniyle korumacı devletçilik politikasına ağırlık verilmiştir.
I. Beş Yıllık Sanayi Planı (1934-1938): Hızlı kalkınma için uygulandı. Planın hazırlanmasında Sovyet Rusya'dan kredi ve teknik yardım alındı.
II. Beş Yıllık Sanayi Planı, II. Dünya Savaşı nedeniyle uygulanamamıştır.
6. Atatürk Dönemi'nde Kurulan Başlıca Bankalar ve Kurumlar
İş Bankası (1924): Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk özel bankasıdır. Genel Müdürü Celal Bayar'dır.
Sanayi ve Maadin Bankası (1925): Osmanlı'dan kalan kurumları işletmek için kuruldu.
Emlak ve Eytam Bankası (1926): Konut kredisi vermek ve yetim çocukları üstlenmek amacıyla kurulmuştur.
Merkez Bankası (1930): Para basmak, parayı korumak, kur ayarları ve kredi sağlamak amaçlı kurulmuştur.
Sümerbank (1933): Tekstil, kağıt, demir-çelik, ayakkabı ve tütün üretimine destek olmak amacıyla kurulmuştur. (Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yatırım bankası).
Etibank (1935): Madencilik sektörünü desteklemek amacıyla kuruldu.
Halk Bankası (1933-1938): Esnafa kredi sağlayan kamu bankasıdır.
Denizbank (1937): Deniz ticaretini ve filoları desteklemek amacıyla kurulmuştur.
