İçeriğe geç
KPSS Evreni
Konu listesi

TARİH · KONU ÖZETİ

Atatürk'ün Hayatı ve Eserleri

I. Hayatındaki Temel Gelişmeler

1. Düşünce Hayatını Etkileyen Şehirler

  • Selanik (Yunanistan).
  • Manastır (Kuzey Makedonya).
  • Sofya (Bulgaristan).
  • İstanbul.
  • Bazı kaynaklar Şam'ı da kabul eder.

2. Eğitim Aldığı Okullar

  • Selanik Mahalle Mektebi.
  • Şemsi Efendi İlkokulu (Selanik).
  • Selanik Mülkiye Rüştiyesi (Ortaokul).
  • Selanik Askeri Rüştiyesi'nde (Ortaokul) Matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Bey O'na "Kemal" adını vermiştir.
  • Manastır Askeri İdadisi (Lise).
  • İstanbul Harp Okulu'nu Teğmen rütbesiyle bitirmiştir.
  • İstanbul Harp Akademisi'ni Kurmay yüzbaşı olarak bitirmiştir.
  • Manastır Askeri İdadisi'nde Tarih öğretmeni Mehmet Tevfik Bilge'den çok etkilenmiştir.

3. Önemli Askeri ve Siyasi Faaliyetleri

  • İlk görev yeri Şam V. Ordu'dur.
  • 1905'te Şam'da Vatan ve Hürriyet Cemiyeti'ni kurmuştur.
  • 31 Mart İsyanı'nı bastırmak için Hareket Ordusu'nda görev aldı, bu onun tarih sahnesine ilk çıkışıdır.
  • 1910'da Fransa'daki Picardie Manevraları'na (askeri tatbikat) katıldı, bu onun Batı ile ilk temasıdır.
  • Trablusgarp Savaşı'nda Binbaşı rütbesini aldı ve emperyalizme karşı ilk mücadelesini verdi. Bu savaşta Gazeteci Şerif takma adını kullanmıştır.
  • I. Dünya Savaşı'nda Çanakkale, Kafkas, Suriye-Filistin cephelerinde görev aldı.
  • Çanakkale'deki başarılarından dolayı "Anafartalar Kahramanı" unvanını almıştır.
  • Kafkas Cephesi'ndeki mücadelelerde Muş ve Bitlis'i geri almış, Tümgenerallik rütbesine yükseltilmiştir.
  • Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Erzurum'dan mebus seçilmiştir.
  • Vahdettin'in vekilliği sıfatıyla Anadolu'ya geçmeden önce İstanbul'da Ali Fethi Bey ile Minber gazetesini çıkarmıştır.
  • En büyük eseri olarak Cumhuriyet'i nitelendirmiştir.
  • Hatay meselesi için "Şahsi meselem" demiştir.

II. Eserleri ve Mirası

1. Yazdığı Başlıca Eserler

  • Nutuk: 1919-1927 yılları arasındaki gelişmeleri anlatır ve "Gençliğe Hitabe" ile sona erer. Nutuk'un telif hakkı Türk Tayyare Cemiyeti'ne (THK) bırakılmıştır. Nutuk, CHP'nin II. Kurultayı'nda okunmuştur.
  • Medeni Bilgiler: manevi kızı Afet İnan ile birlikte hazırlanmıştır.
  • Geometri Kitabı: üçgen, dörtgen, beşgen gibi kavramların Türkçe olarak kullanılması amacıyla yazılmıştır.
  • Zabit ve Kumandan ile Hasbihal.
  • Takımın Muharebe Eğitimi, Taktik ve Tatbikat Talimi, Anıburnu Muharebeleri Raporu, Karlsbad Hatıraları, Atatürk'ün Hatıra Defteri, Bölüğün Muharebe Eğitimi, Cuma Ordusu, Oğuzlular (Şiir) gibi eserleri de bulunmaktadır.

2. Basın ve Yayın Alanındaki Faaliyetleri

  • Mondros'u izleyen süreçte Ali Fethi Bey ile İstanbul'da Minber Gazetesi'ni çıkarmıştır.
  • Sivas Kongresi'nde çıkarılmasına karar verilen gazete İrade-i Milliye'dir.
  • Ankara'da çıkarılan ilk gazete Hakimiyet-i Milliye'dir.
  • Anadolu Ajansı, Mustafa Kemal'in isteğiyle Halide Edip ve Yunus Nadi önderliğinde kurulmuştur.

3. Ölümü ve Mirası

  • 10 Kasım 1938 Perşembe günü Dolmabahçe Sarayı'nda vefat etmiştir.
  • Cenaze namazını Prof. Dr. Şerafettin Yaltkaya kıldırmıştır.
  • Naaşı 19 Kasım 1938'de Yavuz zırhlısı ile İzmit'e, oradan trenle Ankara'ya getirilmiştir.
  • Naaşı 10 Kasım 1953'te Anıtkabir'e defnedilene kadar Etnoğrafya Müzesi'nde kalmıştır.
  • Anıtkabir'in mimarları Emin Onat ve Orhan Arda'dır.
  • Yunan Başbakanı Venezilos tarafından Nobel Barış Ödülüne aday gösterilmiştir.
  • Hastalığının siroz olduğunu Dr. Nihat Reşat Belger söylemiştir.
  • Vefatının ardından İran'da 1 ay süreyle milli yas ilan edilmiştir.
  • Norveç ülkesi "Atatürk gibi düşünmek" deyimini kullanmıştır.
  • Atatürk Dönemi'nin son başbakanı Celal Bayar olmuştur