I. SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLER BİRLİĞİ’NİN (SSCB) DAĞILMASI

SSCB'nin uzay teknolojisine sahip olmasına rağmen ekonomisi aynı oranda güçlü değildi.
ABD ile içinde bulunduğu askeri ve siyasi rekabet, ülke ekonomisine büyük zararlar yaşatmıştır.
ABD'nin son olarak geliştirdiği "Yıldız Savaşları" projesi, Sovyet Rusya füzelerini lazer ışınlarıyla havada vurabilecek noktaya gelmiş, SSCB daha fazla direnç gösteremez hale gelmiştir.
SSCB, Gorbaçov öncülüğünde yeniden yapılanma sürecine girmiş; Glasnost (açıklık) ve Perestroyka (yeniden yapılanma) politikalarını benimsemiştir.
Rus general Stanislav Petrov, Sovyet Rusya’nın füze erken uyarı sistemindeki hata sebebiyle ABD’nin saldırı halinde olduğu hissine kapılması üzerine, olası nükleer çatışmayı askeri öngörüsüyle önlediği için "Dünya Vatandaşı Ödülü" almıştır.
SSCB’den ayrılan ilk devlet Litvanya’dır.
Kendi nükleer tesislerini kendi isteğiyle kapatan ilk devlet Ukrayna'dır.
SSCB’den ayrılan devletler 21 Aralık 1991'de Bağımsız Devletler Topluluğu’nu (BDT) kurmuştur.

Azerbaycan: 1991'de bağımsızlığını kazanan ilk Türk Cumhuriyetidir. İlk Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey'dir.
Kırgızistan: Asker Akayev önderliğinde 1991’de bağımsızlığını ilan etmiştir. Dünyaca ünlü roman "Selvi Boylum Al Yazmalım"’ın yazarı Kırgız Cengiz Aytmatov’dur.
Türkiye, Azerbaycan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan'ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke olmuştur.
Özbekistan: 1991’de bağımsızlığını kazanan Özbekistan’ın ilk Cumhurbaşkanı İslam Kerimov olmuştur.

II. TÜRKİYE'NİN KAFKASYA VE ORTA ASYA POLİTİKASI

TİKA (Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı): 1992'de kurulmuştur. Amacı, gelişmekte olan ülkelerin kalkınmalarına yardımcı olmak, bu ülkelerle ekonomik, ticari, teknik, sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında iş birliği sağlamaktır.
TÜRKSOY (Türk Kültürü ve Sanatları Ortak Yönetimi): 1993'te, Türk dili konuşan ülkelerin kültür bakanları tarafından kurulmuştur. Merkezi Ankara'dır.
Karadeniz Ekonomik İş Birliği Teşkilatı (KEİ) (1992): Türkiye’nin öncülüğünde İstanbul'da düzenlenen bir toplantıyla kurulmuştur. Amacı, üye devletlerin coğrafi yakınlıklarından ve ekonomik ilerlemelerinden yararlanarak ekonomik, bilimsel ve teknolojik işbirliğini geliştirmektir.
Boru Hatları: Rus doğalgazının Karadeniz’in altından Samsun’a ulaşmasını sağlayan Mavi Akım Projesi, Türkiye-Rusya ilişkilerini geliştirmiştir. Azerbaycan petrollerinin taşınması amacıyla 2002'de yapımına başlanan Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı (BTC) projeleri bulunmaktadır.

Yugoslavya'nın dağılma sürecinde Sırbistan ve Karadağ'ın desteğiyle Hırvatistan ve Bosna'da Sırplar'ın müdahalesi yaşanmıştır.
Bosna savaşında, Sırp birliklerinin Srebrenitsa bölgesinde 8 binden fazla Müslüman Boşnağı katletmesiyle Srebrenika Katliamı gerçekleşmiştir.
Bosna'nın ilk Cumhurbaşkanı olan ve "Bilge Kral" olarak bilinen kişi Aliya İzzetbegoviç’tir.
Kosova, 17 Şubat 2008’de tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etmiştir ve Avrupa’da bağımsız olan son devlettir.

Irak'ta iktidarda olan Saddam Hüseyin, 1990 yılında Kuveyt’in Irak’a ait petrolünü çaldığını iddia ederek Kuveyt’i işgal etmiştir.
Saddam Hüseyin'in Kuveyt'i işgal hareketinin temel hedefi bu ülkenin zengin petrol rezervlerini ele geçirmektir.

Tunus’ta pazarcılık yapan üniversite mezunu Muhammed Buazizi adlı gencin kendini yakmasıyla 17 Aralık 2010’da başlayan olaylar, Arap dünyasında diktatörlük rejimlerini yıkmayı amaçlayan halk hareketidir.
Bu hareket, "Twitter Devrimi" veya "Facebook Devrimi" gibi isimlerle de anılmıştır.
Tunus’taki iktidar değişikliğine Yasemin Devrimi adı da verilir.

Küresel Isınma: Küresel ısınma ve iklim değişikliği konusunda mücadeleyi sağlamaya yönelik olarak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne bir ek niteliğindeki uluslarası tek çevre antlaşması Kyoto Protokolü’dür. Türkiye bu protokolü 2009'da imzalamıştır.
Çernobil Nükleer Kazası: 1986'da Ukrayna’daki nükleer güç reaktöründe meydana gelen bu kazayla büyük miktarda radyoaktif serpinti tüm Avrupa ve Türkiye'ye yayılmıştır.
Hastalıklar: Küresel salgın hastalıklar arasında AIDS, Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (İlk kez 1944 yılında Kırım’da tanımlanmıştır), Kuş Gribi (H5N1), SARS, Ebola, Zika ve Covid-19 yer almaktadır.
Yoksulluk ve Açlıkla Mücadele: Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Dünya Gıda Programı (WFP), Dünya Sağlık Örgütü (WHO), BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) gibi kurumlar çalışmalar yapmaktadır.

Küreselleşen Dünya dönemi, Soğuk Savaş'ın iki kutuplu yapısının parçalanarak yeni bağımsız devletlerin doğduğu ve küresel tehditlerin (iklim değişikliği, salgınlar) ön plana çıktığı bir süreci ifade eder. Bu durum, adeta tek bir buz dağının (SSCB) eriyip küçük, bağımsız parçalara ayrılması ve bu parçaların, artık tüm dünyayı ilgilendiren yeni, görünmez akıntılarla (küresel ısınma, terör) yüzleşmek zorunda kalması gibidir. Türkiye, bu süreçte hem coğrafi ve kültürel bağlarını (Türk Cumhuriyetleri) güçlendirme hem de Batı entegrasyonunu (AB süreci) sürdürme çabasını gösteren çok yönlü bir dış politika izlemiştir.