İçeriğe geç
KPSS Evreni
Konu listesi

TARİH · KONU ÖZETİ

Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi (1299-1453)

I. Kuruluş Ortamı ve Güçlenmenin Nedenleri

A. Kayı Boyu ve Coğrafi Konum

  • Osmanlı Devleti'ni kuranlar, Bozokların Kayı boyudur.
  • Anadolu'ya gelen Kayılar, önce Ahlat'a, daha sonra I. Alaeddin Keykubat'ın isteğiyle Karacadağ'a, son olarak da Bizans sınırındaki Söğüt ve Domaniç'e yerleştirilmiştir. Kayıların başında bu sırada Ertuğrul Bey bulunmaktaydı.
  • Kayıların sembolü Ok-Yay'dır.

B. Kısa Sürede Büyümenin Nedenleri

  • Güçlü bir yönetim merkezi anlayışının olması.
  • Bizans'ın iç karışıklıklarından yararlanılması (Müdara Politikası).
  • Anadolu'da güçlü bir Türk devletinin olmaması (Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılış süreci).
  • Sınırlarını Anadolu'dan değil, Bizans yönünde ilerletmesi (Darü'l İslam politikası, gaza ve cihat anlayışı).
  • İstimalet Politikası (Adil ve hoşgörülü fetih siyaseti): Fethedilen yerlerdeki kişilere din ve ibadet özgürlüğünün sağlanması.
  • İskan Politikası: Yeni yerleşim alanları oluşturma ve tarımsal alanlar açma kabiliyeti.
  • Ahilerin desteğini alması.
  • Avrupa'da devam eden İngiltere ve Fransa arasındaki Yüzyıl Savaşları.
  • Kabiliyetli kişiler tarafından yönetilmesi.

C. Osmanlı’ya Destek Veren Gruplar

  • Gazi-yan-ı Rum (Anadolu Gazileri), Ahiyan-ı Rum (Ahiler), Bacıyan-ı Rum (Anadolu Kadınları), Abdalan-ı Rum (Dervişler/Erenler) gibi askeri, sosyal ve iktisadi grupların varlığı.

II. Osman Bey Dönemi (1299-1326)

  • Lakabı: Fahrüddin ("Dinin övdüğü").
  • Şeyh Edebali'nin kızı Bala Hatun ile evlenerek Ahilerin desteğini almıştır.
  • Koyunhisar (Bafeon) Savaşı (1302): Bizans ile yapılan ilk savaş kazanılmıştır. Bu savaş, bazı tarihçiler tarafından Osmanlı'nın kuruluş tarihi kabul edilmektedir.
  • İdari ve Hukuki Gelişmeler:
  • İlk kadı ataması yapıldı (Dursun Fakih).
  • İlk Osmanlı parası bakırdan basıldı (Mangır).
  • İlk Osmanlı vergisi kondu (Bac vergisi).
  • 1298'de Bilecik alınmıştır.
  • Beyliği aşiretten beyliğe geçirdiği dönemdir.

III. Orhan Bey Dönemi (1326-1362)

  • Unvanları: İhtiyarüddin, Seyfüddin. Sultan unvanını kullanan ilk Osmanlı hükümdarıdır.
  • İbn-i Batuta, Orhan Bey'i "Türkmen hükümdarlarının en yücesi" olarak nitelendirmiştir.
  • Bursa fethedildi (1326) ve başkent yapıldı.
  • Maltepe (Palekanon) Savaşı (1329): Bizans'a karşı kazanıldı. İznik ve İzmit fethedilerek Kocaeli yarımadasının fethi tamamlandı.
  • Karesioğulları Beyliği'nin alınması (1345): Osmanlı'ya katılan ilk beyliktir. Bu katılım ile Osmanlı donanma gücüne sahip oldu.
  • Çimpe Kalesi'nin alınması (1353): Bizans tarafından hediye olarak verilmiştir. Rumeli'deki ilk toprak parçasıdır.
  • Süleyman Paşa (Gelibolu Fatihi), Tekirdağ ve Çorlu'yu almıştır.
  • Teşkilatlanma Çalışmaları:
  • Divan-ı Hümayun kuruldu.
  • İlk Vezir ataması yapıldı (Alaaddin Paşa).
  • İlk düzenli ordu (Yaya ve Müsellem) kuruldu.
  • İlk gümüş para basıldı.
  • İlk Medrese (İznik/Orhaniye) açıldı, ilk müderrisi Davud-i Kayseri'dir.
  • İlk Tersane (Karamürsel) açıldı.
  • İlk İskan politikası uygulandı.
  • Beylikten Devlet'e geçiş bu dönemde tamamlanmıştır.

IV. I. Murat (Hüdavendigar) Dönemi (1362-1389)

  • Unvanları: Hüdavendigar ve Gazi Hünkar.
  • Sazlıdere Savaşı (1363): Kazanıldı ve Edirne fethedilerek başkent yapıldı.
  • Sırpsındığı Savaşı (1364): İlk Osmanlı-Haçlı Savaşı'dır (Papa'nın teşvikiyle).
  • I. Kosova Savaşı (1389): Haçlılara karşı kazanıldı. İlk kez Top kullanıldı. Anadolu beylikleri ilk kez yardımda bulundu.
  • Savaş meydanında şehit düşen tek Osmanlı padişahıdır (Milos Obiliç öldürdü).
  • Anadolu'da TSB Çalışmaları: Germiyanoğullarından çeyiz yoluyla, Hamitoğullarından para karşılığında toprak alındı.
  • Teşkilatlanma ve Ordu:
  • Rumeli Beylerbeyliği kuruldu (Merkezi Manastır).
  • Pençik Sistemi ilk defa uygulanmıştır (Kapıkulu Ocağı'nın temeli).
  • Acemi Oğlanlar Ocağı ve Topçu Ocağı kuruldu.
  • İlk Kazaskerlik ve Defterdarlık makamı kuruldu.
  • İlk Vezir-i Azamlık makamı kuruldu (Çandarlı Kara Halil Paşa).
  • Veraset Değişikliği: "Ülke hanedanın ortak malıdır" yerine "Ülke padişah ve oğullarınındır" anlayışını getirdi.
  • Sancağa çıkan ilk padişahtır.

V. I. Bayezid (Yıldırım) Dönemi (1389-1402)

  • Unvanı: Frenkyazısı Savaşı'ndaki mücadelesinden dolayı "Yıldırım".
  • Niğbolu Savaşı (1396): Haçlılara karşı zafer kazandı. Bu zafer üzerine Abbasi Halifesi tarafından "Sultan-ı İklim-i Rum" (Anadolu Sultanı) unvanı verildi.
  • Anadolu TSB: Candaroğulları, Aydınoğulları, Saruhanoğulları, Germiyanoğulları beyliklerini itaat altına alarak Anadolu'da Türk Siyasi Birliği büyük ölçüde ilk defa sağlandı.
  • Anadolu Beylerbeyliği kuruldu (Merkezi Kütahya).
  • İstanbul 4 defa kuşatıldı. Bu kuşatmalar için Anadolu Hisarı (Güzelcehisar) yaptırıldı.
  • Ankara Savaşı (1402):
  • Neden: Timur'dan kaçan Kara Koyunlu (Kara Yusuf) ve Celayir (Ahmet Celayir) gibi hükümdarların Bayezid'e sığınması.
  • Sonuç: Osmanlı yenildi. Anadolu Türk Siyasi Birliği bozuldu. Padişah ilk kez esir düştü. Beşikler yeniden kuruldu (Karesioğulları ve Kadı Burhanettin hariç). Fetret Devri başladı.

VI. Fetret Devri ve I. Mehmet (Çelebi) Dönemi

  • Fetret Devri (Fasıla-i Saltanat) (1402-1413): Bayezid'in oğulları (İsa, Musa, Mehmet, Süleyman) arasındaki 11 yıllık taht kavgaları dönemi.
  • I. Mehmet (Çelebi) Dönemi (1413-1421): Fetret devrine son verdiği için "Osmanlı'nın ikinci kurucusu" sayılır.
  • Şeyh Bedrettin İsyanı: Osmanlı'daki ilk dini nitelikli isyandır.
  • Düzmece Mustafa İsyanı: Timur'un esir aldığı amcası Mustafa Çelebi'nin isyanı bastırıldı.
  • Çalıbey (Lapseki) Deniz Savaşı: Venedik'le yapılan ilk deniz savaşıdır ve kaybedilmiştir.
  • Ankara Savaşı'ndan sonra duran Pençik Sistemi yerine, Hristiyan tebaanın kullanılmasıyla Devşirme Sistemi ilk defa bu dönemde uygulanmıştır.

VII. II. Murat Dönemi (1421-1451)

  • Unvanları/Mahlasları: Hayır Babası (Ebu'l Hayrat). Bilinen ilk şair padişahtır (Mahlası Muradi).
  • Edirne-Segedin Antlaşması (1444): Macarlar ve Sırplarla imzalandı. Bu antlaşmadan sonra tahtı oğlu II. Mehmet'e bıraktı.
  • Varna Savaşı (1444): Haçlılara karşı kazanıldı.
  • II. Kosova Savaşı (1448): Kazanıldı. Balkanlardaki Osmanlı hakimiyeti kesinleşti. Bu savaşın sonuçları Miryokefalon Savaşı'na benzetilmiştir.
  • Buçuktepe İsyanı: İlk Yeniçeri İsyanı bu dönemde çıkmıştır.
  • Madeni paralara ilk defa KAYI boyu damgası bu dönemde vurulmuştur.
  • İlk Şeyhülislam (Molla Fenari) bu dönemde atanmıştır.
  • Tahta iki defa geçen padişahlardandır.