İçeriğe geç
KPSS Evreni
Konu listesi

TARİH · KONU ÖZETİ

Yumuşama (Detant) Dönemi

I. YUMUŞAMA (DETANT) DÖNEMİ (1962-1980)

  • Yumuşama (Detant), Soğuk Savaş döneminde Doğu-Batı ilişkilerinde çatışma ve gerginliğin azaldığı tarihsel bir dönemi tanımlar. Bu döneme "Görüşmeler Çağı" da denilmiştir.
  • ABD Başkanı John Kennedy ve SSCB Başkanı Kruşçev, 1961 yılında bir araya gelerek yumuşama sürecini başlatmışlardır.

1. Yumuşamayı Başlatan Önemli Gelişmeler

  • Küba Bunalımı (1962): Nükleer silahlanmanın tehlikesinin anlaşılması üzerine buhran çözülmüş ve yanlış anlaşılmaları önlemek için ABD ile SSCB arasında "Kırmızı Telefon Hattı" kurulmuştur.
  • Ping-Pong Diplomasisi: Çin'in, ABD ve SSCB emperyalizmlerine karşı çıkıp Üçüncü Dünya ülkeleriyle işbirliği yapmak istemesi bu politikayı başlattı. Henry Kissinger'ın Çin ziyareti ilişkilerin normalleşmesinde ilk adım oldu. Japonya'daki Dünya Masa Tenisi Şampiyonası sonrasında Çin'in, ABD takımını Pekin'e davet etmesiyle gelişmiştir.
  • SALT Antlaşmaları (Nükleer Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri): Nükleer silah taşıyan füzelerin sayısını sınırlandırmak amacıyla yapılmıştır.
  • SALT I 1972’de imzalandı.
  • SALT II 1979’da imzalandı ancak SSCB'nin Afganistan'ı işgali nedeniyle ABD Senatosu tarafından onaylanmamıştır.
  • Bağlantısızlar Hareketi: Kore Savaşı sürecinde bağımsızlıklarını kazanan Hindistan, Yugoslavya ve Mısır gibi devletlerin öncülüğünde ortaya çıkmıştır. Hareketin başlangıcı 1955 Bandung Konferansı'dır.
  • 1945-1975 dönemi, ekonomik kalkınmada önemli bir ivme yakalanması nedeniyle "Muhteşem Otuzlar" olarak adlandırılmıştır.

2. Yumuşama Dönemi Türkiye Gelişmeleri (1960-1980)

  • Siyasi Gelişmeler:
  • 27 Mayıs 1960 İhtilali: Milli Birlik Komitesi (MBK) ülke yönetimine el koymuştur. Orgeneral Cemal Gürsel başkanlığında bir hükümet kurulmuştur. Bu dönemde Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edilmiştir.
  • 12 Mart 1971 Askeri Muhtırası: Başbakan Süleyman Demirel'in istifasıyla sonuçlanmıştır.
  • 12 Eylül 1980 Askeri Müdahalesi: Orgeneral Kenan Evren liderliğinde gerçekleşmiştir. Siyasi partiler kapatılmış ve parti liderleri yargılanmıştır.
  • Dış Politika ve Kıbrıs Sorunu:
  • Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanması (Enosis) hedefi mevcuttu. Rumların Türkleri imha planı Akritas Planı olarak bilinir.
  • 1964 Johnson Mektubu, Türkiye-ABD ilişkilerini germiştir.
  • Kıbrıs Barış Harekâtı (1974): Başbakan Bülent Ecevit döneminde gerçekleştirilmiştir. Parolası "Ayşe tatile çıksın" idi. Harekat sonrası ABD silah ambargosu uygulamıştır.
  • Ege Sorunları: Kıta Sahanlığı, Karasuları ve FIR Hattı anlaşmazlıkları devam etmiştir.
  • ASALA Terörü: 1973’ten itibaren Ermeni terör örgütü ASALA tarafından Türk diplomatlara yönelik saldırılar düzenlenmiştir.
  • Ekonomik ve Teknolojik Gelişmeler:
  • TÜBİTAK 1962'de kurulmuştur.
  • TRT ilk televizyon yayınını 1968'de yapmıştır.
  • Seri üretimi yapılan ilk yerli otomobil 1966 Anadol'dur.
  • 24 Ocak 1980 Ekonomik İstikrar Kararları ile serbest piyasa ekonomisine geçiş hızlanmıştır.