Giriş

Yasama, yürütme ve yargı ile birlikte Devletin temel organları arasında yer almaktadır.

1. Yasama Yetkisi ve Özellikleri

Anayasa'nın 7. maddesine göre, Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kullanılır. Bu yetki devredilemez.

Yasama organının temel yetkilerinin dört ana özelliği bulunmaktadır:
Genellik: TBMM'nin, Anayasa'ya aykırı olmamak şartıyla dilediği kadar ayrıntılı düzenleme yapabilmesidir.
Asillik (İllilik): Yasama organının, Anayasa'dan aldığı yetkiye dayanarak, herhangi bir yetkilendirme işlemine gerek duymadan, bir konuyu doğrudan düzenleyebilmesidir.
Devredilmezlik: Yasama yetkisi hiçbir şekilde devredilemez.
Süreklilik: Yasama yetkisinin hiçbir şekilde kesintiye uğramaması demektir. Anayasa, yasama yetkisini kanun yapma yetkisi, tatil veya savaş gibi durumlarda sınırlandırmamıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur.

Genel Seçimler: Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri 5 yılda bir aynı günde yapılır.
Yasama Dönemi: İki milletvekili genel seçimi arasındaki süredir ve kural olarak 5 yıldır.
Yasama Yılı: 1 Ekim'de başlayıp 30 Eylül'de sona erer.
Olağan Toplantı: Türkiye Büyük Millet Meclisi, her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır (1 Ekim).
Ara Verme/Tatil: Meclis, bir yasama yılında en çok 3 ay tatil yapabilir. Ayrıca meclis, çalışma dönemleri arasında 15 güne geçmemek üzere ara verme kararı verebilir.
Olağanüstü Toplantı Çağrısı: Meclis, ara verme veya tatil sırasında Cumhurbaşkanı'nın doğrudan çağrısı veya Meclis üye tam sayısının beşte birinin (120 milletvekili) yazılı istemiyle Meclis Başkanı tarafından dolaylı olarak toplantıya çağrılabilir.

Milletvekili seçilebilmek için gereken bazı şartlar şunlardır (Anayasa m.76):
Türk vatandaşı olmak.
En az ilkokul mezunu olmak.
18 yaşını doldurmuş olmak (2017 değişikliği).
Askerlikle ilişiği bulunmamak (2017 değişikliği ile "askerlik görevini yapmış olmak" ifadesi "askerlik ile ilişiği olmamak" şeklinde değiştirilmiştir).
Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak.
Kısıtlı olmamak.
Taksirli suçlar hariç, toplam 1 yıl ve daha fazla hapis cezası almamış olmak.
Affa uğramış olsa bile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymemiş olmak.

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak): Milletvekillerinin, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden dolayı Meclis dışında tekrarlanarak ve açığa vurularak sorumlu tutulmamasıdır. Bu, milletvekilini görev süresi boyunca mutlak olarak korur.
Yasama Dokunulmazlığı (Nispi): Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin Meclis kararı olmadıkça tutulamaması, sorgulanamaması, tutuklanamaması ve yargılanamamasıdır.
İstisnalar: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar dokunulmazlık kapsamı dışındadır.
Kaldırılması: Dokunulmazlık geçicidir ve TBMM tarafından, üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) ile kaldırılabilir.

Milletvekilliği sıfatı şu durumlarda sona erer:
Kendiliğinden Sona Erme: Ölüm, Cumhurbaşkanı/Cumhurbaşkanı Yardımcısı/Bakan seçilme, seçimlerin yenilenmesi, vatandaşlığın kaybı, mahalli idare organlarına seçilme.
TBMM Kararı ile Sona Erme: Milletvekilliğinden istifa, devamsızlık (bir ay içinde toplam 5 birleşim günü özürsüz veya izinsiz katılmama), milletvekilliği ile bağdaşmayan işleri sürdürme.
Mahkeme Kararı ile Sona Erme: Kısıtlanma, seçilmeye engel kesin hüküm giyme.

Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak.
Anayasa'yı değiştirmek.
Bütçe ve Kesin Hesap Kanunu tekliflerini görüşmek ve kabul etmek. (Teklifi Cumhurbaşkanı sunar).
Para basılmasına karar vermek ("kanun" biçiminde).
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak.
Genel ve özel af ilan etmek.

Savaş ilanına karar vermek.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin vermek.
Olağanüstü hal kararını onaylamak, uzatmak, kaldırmak.
Meclis Başkanı ve Kamu Başdenetçisi (Ombudsman) seçmek.
Milletvekilliği dokunulmazlığını kaldırma kararı vermek.
Milletvekilliğinin düşürülmesine karar vermek.
TBMM İç Tüzüğü'nü yapmak ve değiştirmek.
Sayıştay Başkan ve üyelerini, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) üyelerini, Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek.

Teklif: Kanun teklif etmeye sadece milletvekilleri yetkilidir.
Görüşme: Teklifler TBMM Başkanlığına sunulur, ilgili komisyon ve Genel Kurul'da görüşülür.
Kabul: Kanun teklifinin kabul edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının en az üçte biri (200 milletvekili) ile toplanılması gerekir. Kanunun kabulü için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun oyu gereklidir, ancak bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151 milletvekili) az olamaz.
Yayımlama: Kabul edilen kanunlar Cumhurbaşkanı'na gönderilir. Cumhurbaşkanı, kanunları 15 gün içinde yayımlar.
Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları bir kez daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebilir.
TBMM, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) ile aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu Resmi Gazete'de yayımlamak zorundadır.

Anayasa değişikliği teklifleri TBMM üye tamsayısının en az üçte biri (200 milletvekili) tarafından yapılabilir.
Kabul: Anayasa değişikliklerinin kabulü için Meclis üye tamsayısının beşte üçü (360) veya üçte ikisi (400) oy sayısı gereklidir. Oylama gizli yapılır.
Halkoylaması (Referandum): Cumhurbaşkanı, 3/5 ile 2/3 arasındaki (360-400) oyla kabul edilen kanunu TBMM'ye geri gönderebilir veya halkoyuna sunabilir (zorunlu referandum). Eğer kabul oyu 2/3'ün (400) üzerinde ise, Cumhurbaşkanı isterse halkoyuna sunabilir (ihtiyari referandum) veya yayımlayarak onaylayabilir.

Yasama organı, tıpkı bir inşaat şirketi gibi düşünülebilir. Şirketin ana görevi (yasama yetkisi), toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak yeni binaların (kanunların) taslağını oluşturmak ve inşa etmektir. Bu inşaat yetkisi devredilemezdir (Asillik ve Devredilmezlik), inşaatın ne kadar detaylı olacağına karar verme yetkisine sahiptir (Genellik) ve şirket faaliyetlerine deprem, savaş gibi beklenmedik durumlar olsa bile devam eder (Süreklilik). Milletvekilleri ise bu şirketin yöneticileri ve işçileridir.