Giriş

Yürütme, devlet kamu yönetiminin günlük yönetimini tek yetki ve sorumlulukla yürüten devlet gücüdür. 1982 Anayasası'na göre yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır ve yerine getirilir. Bu, yürütmenin tek başlı (monist) olduğu anlamına gelir.

I. CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ VE HUKUKİ STATÜSÜ

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından Cumhurbaşkanı seçilebilir. Adaylarda aranan özel şartlar şunlardır:
Türk vatandaşı olmak.
40 yaşını doldurmuş olmak.
Yükseköğrenim görmüş olmak.
Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak.

Cumhurbaşkanı halk tarafından ve 5 yıl süreyle seçilir.
Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Cumhurbaşkanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) seçimleri 5 yılda bir aynı günde yapılır.
Aday Gösterme: Siyasi parti grupları veya en son yapılan genel seçimlerde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış siyasi partiler aday gösterebilir. Ayrıca, en az 100.000 seçmenin imzasıyla da aday gösterilebilir.
Seçim Yenilenmesi: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir. Cumhurbaşkanı, hiçbir gerekçe göstermeksizin TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar verebilir.
Makamın Boşalması: Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder ve boşalma tarihinden itibaren 45 gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.

Cumhurbaşkanı, Devletin başı olarak Türkiye Cumhuriyeti'nin birliğini temsil eder, Anayasa'nın uygulanmasını ve devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder.

Kanunları yayımlar.
Kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderir (Veto).
Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü TBMM'de açılış konuşmasını yapar.
Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları referanduma sunar.
TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar verir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar ve görevlerine son verir.
Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunlara ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenler.
Milletlerarası antlaşmaları onaylar ve yayımlar.
Milli güvenlik politikalarını belirler ve gerekli tedbirleri alır.
Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebi ile kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır.

Anayasa Mahkemesi üyelerini, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini, Danıştay üyelerinin 1/4'ünü, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyelerini, ve Sayıştay Başkan ve üyelerini seçer. (Bu maddeler dolaylı olarak yürütme yetkisi altında sayılır.).

Yürütme organının düzenleyici işlemleri, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Yönetmelikler'dir.
Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri:
Kapsam: Yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılır.
Kanunla İlişkisi: Kanunla açıkça düzenlenen, münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda çıkarılamaz. Kanunla çelişirse kanun hükümleri uygulanır.
Yargısal Denetim: Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.
Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri:
Kapsam: OHAL'in gerektirdiği konularda çıkarılır; çekirdek haklar hariç temel hak ve hürriyetlerin tamamı düzenlenebilir.
Kanunla İlişkisi: TBMM onayına sunulur.
Yargısal Denetim: Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemez.

Başkomutanlık: TBMM'nin manevi varlığıdır. Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.
Genelkurmay Başkanı: Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir. Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıkları Milli Savunma Bakanlığı'na bağlıdır.
MGK: Teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

OHAL, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından yurdun bir ilinde, bölgesinde veya tamamında ilan edilir.
İlan Süresi: Başlangıçta en çok 6 ay için ilan edilebilir.
Onay: İlan kararının verildiği gün Resmi Gazete'de yayımlanması ve aynı gün TBMM'nin onayına sunulması zorunludur.
Uzatma: TBMM, OHAL süresini her defasında 4 ayı geçmemek üzere uzatabilir. Savaş hallerinde bu 4 aylık süre kısıtlaması uygulanmaz. Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (basit oy) ile OHAL süresi kısaltılabilir, uzatılabilir veya kaldırılabilir.
OHAL Kararnameleri: OHAL sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, sert çekirdek haklar (yaşam hakkı, vicdan hürriyeti, masumiyet karinesi vb.) hariç, temel hak ve hürriyetlerin tamamını düzenleyebilir, sınırlayabilir veya durdurabilir.